پرسیارە باوەکان دەربارەی ئازاری پشت

زۆربەی کات نەخێر. لە گرژبوونی پشتدا ماسولکەکانی پشت لەناکاو و بە ئازارەوە گرژ دەبن، و لەوانەیە بۆ چەند ڕۆژێک چەمانەوە یان هەستان قورس بکات، بەڵام زۆرجار واتای زیان لە ئێسکی پشتدا نییە و بە جووڵەی نەرم و کیسەی گەرم سووک دەبێت. هەمان ڕۆژ سەردانی پزیشک بکە ئەگەر لەگەڵ تا بوو، دوای کەوتن دەستی پێکرد، یان لای کەسێک دەرکەوت کە پووکانەوەی ئێسکی هەیە، چونکە لەوانەیە شکان بێت. یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن ئەگەر لەگەڵ ئازاری سنگ یان هەناسەتەنگی، لاوازی یان سڕبوون لە قاچەکان، تەزین لە ناوچەی سمت یان ئەندامی زاوزێ، زەحمەتی لە میزکردن یان لەدەستدانی کۆنترۆڵی میز یان پیسایی بوو، یان دوای ڕووداوێکی توند هات.

زیاتر بخوێنەوە: گرژی و گرێی ماسولکە، ئازاری پشت · سەرچاوە: NHS — Back pain · Royal Osteoporosis Society — Osteoporosis symptoms

تا ئەو ڕادەیەی ئازارەکە ڕێگە دەدات بجووڵێ، چونکە پشوودانی درێژ لە جێگادا زۆرجار چاکبوونەوە دوا دەخات. پیاسەی سووک و کورت بە درێژایی ڕۆژ یارمەتی دەدات، و لەوانەیە کیسەیەکی گەرم کە لە خاولییەک پێچرابێت ماسولکە گرژەکان ئاسوودە بکات. ڕاهێنان و ڕاکێشانی نەرم تاقی بکەرەوە کە ئازارەکە زیاد ناکەن، و زۆر هەڵوێستت بگۆڕە. دەربارەی دەرمانی ئازار پرسیار لە دەرمانساز یان پزیشک بکە. ئەگەر لەگەڵ لاوازی یان سڕبوون لە قاچەکان، زەحمەتی لە میزکردن یان ئازاری سنگ بوو، سەرەتا بچۆ بۆ فریاکەوتن؛ ئەگەر تات هەبوو، هەمان ڕۆژ سەردانی پزیشک بکە. ئەگەر لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا باشتر نەبوو، یان گەیشتن بە کلینیک قورس بوو، Revibe دەتوانێت لە عەممان سەردانێکی ماڵەوە ڕێک بخات بۆ پشکنین و چارەسەرت.

زیاتر بخوێنەوە: گرژی و گرێی ماسولکە، فیزیۆتێراپی لە ماڵەوە · سەرچاوە: NHS — Back pain

لە زۆربەی حاڵەتەکاندا نەخێر. ئازاری خوارەوەی پشت باوە، زۆرجار لە ماسولکە و جومگەکانەوە دێت و ئەگەر چالاک بمێنیتەوە لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا باشتر دەبێت، و بە دەگمەن هۆکارەکەی شتێکی مەترسیدارە، وەک شکانی ئێسک، هەوکردنی میکرۆبی یان شێرپەنجە. سەردانی پزیشک بکە ئەگەر دوای چەند هەفتەیەک باشتر نەبوو، لە شەودا زیادی کرد و بە پشوودان ئارام نەبووەوە، یان لەگەڵ دابەزینی کێشی بێ هۆ بوو، و هەمان ڕۆژ سەردانی بکە ئەگەر لەگەڵ تا یان لەرز بوو یان پووکانەوەی ئێسکت هەبوو. یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن ئەگەر دوای ڕووداوێکی توند دەستی پێکرد، یان لاوازی یان سڕبوون لە قاچەکانتدا، تەزین لە ناوچەی سمت یان ئەندامی زاوزێ، زەحمەتی لە میزکردن، یان لەدەستدانی کۆنترۆڵی میز یان پیسایی هەبوو.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت · سەرچاوە: NHS — Back pain · NICE NG59 — Low back pain and sciatica in over 16s

گرنگترین هەنگاو ئەوەیە چالاک بمێنیتەوە و تا بتوانیت لە کارە ڕۆژانەکانت بەردەوام بیت، چونکە پشوودانی درێژ لە جێگادا زۆرجار چاکبوونەوە دوا دەخات. لەوانەیە کیسەی گەرم ڕەقبوون کەم بکاتەوە، و پیاسە، ڕاهێنانی نەرم و ڕاکێشان یارمەتی دەدەن. ڕێنماییە پزیشکییەکان ڕاهێنانی چارەسەری ڕادەسپێرن، و چارەسەری دەستی وەک بەشێک لە پلانێک کە ڕاهێنانی تێدایە، نەک بە تەنها. دەرمان بڕیاری پزیشک یان دەرمانسازە. ئەگەر ئازارەکە زیاتر لە چەند هەفتەیەک بەردەوام بوو یان چەند جار گەڕایەوە، لە Revibe بە پشکنینێک دەست پێدەکەین بۆ دۆزینەوەی ئەوەی بەردەوامی دەهێڵێت.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت، چارەسەری دەستی · سەرچاوە: NICE NG59 — Low back pain and sciatica in over 16s · NHS — Back pain

گرێی ماسولکە خاڵ یان ڕیسکەیەکی گرژە لەناو ماسولکەدا کە بە پەستان ئازار دەدات، و لەوانەیە ئازارەکەی بۆ ناوچەیەکی نزیک بڕوات. کۆبوونەوەی خوێ یان ماددەیەکی نیشتوو نییە، و زۆرجار پەیوەندی بە دانیشتنی درێژ لە یەک هەڵوێست، باری زیادە لەسەر ماسولکە، فشاری دەروونی و خەوی کەمەوە هەیە. جووڵە، ڕاکێشان، بەهێزکردنی هێدی هێدی و پشووی کورت بۆ گۆڕینی هەڵوێست زۆرجار یارمەتی دەدەن. چارەسەری دەستی، کردنەوەی گرێی ماسولکە و دەرزی وشک لەوانەیە بۆ ماوەیەکی کورت ئازار کەم بکەنەوە، بەڵام کوالیتیی بەڵگەکان جیاوازە و سوودی درێژخایەنیان ڕوون نییە، بۆیە وەک بەشێک لە پلانێک کە ڕاهێنانی تێدایە بەکاردێن.

زیاتر بخوێنەوە: گرژی و گرێی ماسولکە، دەرزی وشک · سەرچاوە: Dua A, Chang KV (2025). Myofascial Pain Syndrome. StatPearls, NCBI Bookshelf · Gattie E, Cleland JA, Snodgrass S (2017). The effectiveness of trigger point dry needling for musculoskeletal conditions by physical therapists: a systematic review and meta-analysis. J Orthop Sports Phys Ther 47(3):133–149

زۆربەی کات نەخێر. پێداچوونەوەیەکی زانستی دەریخستووە کە کێشانی بڕبڕەکان بە ئامێر ئازاری خوارەوەی پشت زیاتر لە چارەسەرێکی ساختە کەم ناکاتەوە، چ لەگەڵ عیرقی نەسا بێت چ بێ ئەو، بۆیە ڕێنماییە پزیشکییەکان (NICE) ئامۆژگاری دەکەن بەکار نەهێنرێت. زۆرجار چالاک مانەوە و ڕاهێنانی جووڵە و بەهێزکردن، لەگەڵ چارەسەری دەستی وەک بەشێک لە پلانی ڕاهێنان، باشترن. ئەگەر لەگەڵ ئازاری پشت سڕبوون یان لاوازی لە یەک قاچدا هەبوو، پێش کڕینی هەر ئامێرێک داوای پشکنین بکە؛ بەڵام ئەگەر هەردوو قاچی گرتەوە، یان زەحمەتی لە میزکردن یان لەدەستدانی کۆنترۆڵی میز یان پیسایی هەبوو، یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت، دیسک · سەرچاوە: NICE NG59 — Low back pain and sciatica in over 16s · Wegner I et al. (2013). Traction for low-back pain with or without sciatica. Cochrane Database Syst Rev (8):CD003010

دانیشتن خۆی زیان بە پشت ناگەیەنێت: بڕبڕەی پشت بەهێزە و هیچ هەڵوێستێکی دانیشتنی دروستی یەکجار بۆ هەموو کەسێک نییە. بەڵام مانەوەی درێژ بەبێ جووڵە لەوانەیە گرژی و ڕەقبوون زیاد بکات. بۆیە زۆر هەڵوێستت بگۆڕە و جار جار هەستە و بجووڵێ، چونکە باشترین هەڵوێست ئەوەی دواتر دێت. ڕاکێشانی ڕێک یارمەتی کەمکردنەوەی ڕەقبوون دەدات، و لەوانەیە ڕاهێنانی بەهێزکردن ئەگەری گەڕانەوەی ئازارەکە کەم بکاتەوە.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاستکردنەوەی هەڵوێست و ڕاکێشان · سەرچاوە: Leeds Community Healthcare NHS Trust — Mid and upper back problems

لە زۆربەی حاڵەتەکاندا نەخێر؛ ئازاری نێوان شانەکان زۆرجار لە ماسولکە و جومگەکانەوە دێت، و زۆرجار بە جووڵە و هەڵوێست زیاد یان کەم دەبێت. بەڵام ئازاری جەڵتەی دڵ هەندێک جار بۆ سەرەوەی پشت دەڕوات. بۆیە یەکسەر پەیوەندی بە فریاکەوتن بکە ئەگەر لەگەڵ ئازارەکەدا ئازار یان پەستان لە سنگدا، هەناسەتەنگی، ئارەقکردنەوە، هێڵنج یان گێژبوون هەبوو، یان ئازارەکە بۆ باسک، مل یان شەویلگە ڕۆیشت، یان ئازارێکی توندی لەناکاو بوو کە وەک دڕان هەست پێ بکرێت: 911 لە ئوردن، یان 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان. خۆت ئۆتۆمبێل لێمەخوڕە بۆ نەخۆشخانە.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری سەرەوەی پشت · سەرچاوە: British Heart Foundation — Heart attack · NHS — Back pain

گرژبوونی ماسولکەکانی پشت زیان بە دڵ یان سییەکان ناگەیەنێت. لەوانەیە گرژیی ماسولکەکانی سەرەوەی پشت هەندێک جووڵە یان هەناسەی قووڵ ناخۆش بکات، بەڵام ئازاری نوێ لە کاتی هەناسە هەڵمژیندا یان هەناسەتەنگیی ڕاستەقینە هەمان ڕۆژ پێویستیان بە پزیشکە، چونکە لەوانەیە کێشەکانی سی و دڵ نیشانەی هاوشێوە دروست بکەن. بچۆ بۆ فریاکەوتن یان پەیوەندی بە فریاکەوتن بکە ئەگەر هەناسەتەنگی لەناکاو هات، یان لەگەڵ ئازاری سنگ یان سەرەوەی پشت، کۆکەی خوێناوی، لێدانی زۆر خێرای دڵ یان بێهۆشبوون، ئارەقکردنەوە، یان ڕۆیشتنی ئازار بۆ باسک یان شەویلگە بوو: 911 لە ئوردن، یان 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری سەرەوەی پشت، گرژی و گرێی ماسولکە · سەرچاوە: NHS — Pulmonary embolism · British Heart Foundation — Heart attack

زۆربەی کات نەخێر. ئازاری سەرەوەی پشت زۆر باوە، زۆرجار لە ماسولکە و جومگەکانەوە دێت، بە جووڵە و ڕاهێنان لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا باشتر دەبێت، و زۆربەی پێویستی بە وێنەگرتن نییە. لەگەڵ ئەوەشدا، سیستەمی تەندروستیی بەریتانیا ئازاری نێوان شانەکان لە نێو هۆکارە نابەپەلەکانی سەردانی پزیشکدا دادەنێت، چونکە هەندێک جار هۆکارێکی تری هەیە. هەروەها سەردانی پزیشک بکە ئەگەر باشتر نەبوو، لە شەودا زیادی کرد یان لەگەڵ دابەزینی کێش بوو، و هەمان ڕۆژ ئەگەر تات هەبوو، دوای کەوتنێکی سووک دەستی پێکرد یان پووکانەوەی ئێسکت هەبوو. ئازاری سنگ، هەناسەتەنگی، ئازارێکی توندی لەناکاو کە وەک دڕان هەست پێ بکرێت، لاوازیی قاچەکان یان ئازار دوای ڕووداوێکی توند پێویستی بە چوونی خێرا بۆ فریاکەوتن هەیە.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری سەرەوەی پشت · سەرچاوە: NHS — Back pain · Leeds Community Healthcare NHS Trust — Mid and upper back problems

لەوانەیە بەشداری تێدا بکات. فشاری دەروونی و خەوی کەم پەیوەندییان بە ئازاری سەرەوەی پشتەوە هەیە و لەوانەیە ماوەکەی درێژتر بکەنەوە، بەڵام زۆرجار تاکە هۆکار نین: دانیشتنی درێژ، کەمیی جووڵە و هەڵگرتنی جانتای قورسیش ڕۆڵیان هەیە. چالاکیی جەستەیی ڕێک، ڕاهێنانی جووڵە و بەهێزکردن، خەوی باش و ڕێگاکانی مامەڵەکردن لەگەڵ فشاری دەروونی زۆرجار یارمەتی دەدەن. ئاگاداربە: ئەگەر ئازاری سنگ، هەناسەتەنگی یان ئارەقکردنەوەت هەبوو، وا دامەنێ کە دڵەڕاوکێیە، بەڵکو بچۆ بۆ فریاکەوتن یان پەیوەندی بە فریاکەوتن بکە: 911 لە ئوردن، یان 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری سەرەوەی پشت، گرژی و گرێی ماسولکە · سەرچاوە: Leeds Community Healthcare NHS Trust — Mid and upper back problems · Berkshire Healthcare NHS Foundation Trust — Physiotherapy advice for mid-back pain

زۆرجار لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا بە هەنگاوی سادە باشتر دەبێت: چالاک بمێنەوە، لە کاتی کاری مێزدا زۆر هەڵوێستت بگۆڕە و پشووی کورتی جووڵە بدە، و ڕاهێنانی نەرم تاقی بکەرەوە وەک کەوانەکردن و خڕکردنەوەی پشت، سووڕانەوە و لاربوونەوە بۆ هەردوو لا. لەوانەیە گەرمی گرژیی ماسولکە ئاسوودە بکات، و لەوانەیە ڕاهێنانی بەهێزکردن ئەگەری گەڕانەوەی ئازارەکە کەم بکاتەوە. ئەگەر باشتر نەبوو، لە Revibe چارەسەری دەستی، جووڵاندنی جومگە، کردنەوەی گرێی ماسولکە و ڕاهێنان پێکەوە دەبەستین. بەڵام ئازاری سنگ یان هەناسەتەنگی پێویستی بە فریاکەوتنە، نەک ڕاهێنان.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری سەرەوەی پشت، ڕاستکردنەوەی هەڵوێست و ڕاکێشان · سەرچاوە: Berkshire Healthcare NHS Foundation Trust — Physiotherapy advice for mid-back pain · Leeds Community Healthcare NHS Trust — Mid and upper back problems

هەمیشە نا. لە توێژینەوەیەکی گەورەدا شێوەی کەوانەی پێ پەیوەندی بە ئازاری خوارەوەی پشتەوە نەبوو، بەڵام شێوەی جووڵەی پێ لە کاتی ڕۆیشتندا، واتە لاربوونەوەی بۆ ناوەوە، لای ئافرەتان پەیوەندی پێوە هەبوو. واتە لەوانەیە پێ لای هەندێک کەس بەشداری بکات، نەک هۆکارێکی سەلمێنراو بێت. ڕێنماییە پزیشکییەکان (NICE) بنی پێڵاوی پزیشکی بۆ چارەسەری ئازاری خوارەوەی پشت ڕاناسپێرن. بۆیە لە پشکنیندا پشت، جومگەکانی ڕان، پێیەکان و شێوەی ڕۆیشتن پێکەوە دەبینین.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری ناوەوەی مەچەکی پێ و کەوانەی پێ، ئازاری پشت · سەرچاوە: Menz HB, Dufour AB, Riskowski JL, Hillstrom HJ, Hannan MT (2013). Foot posture, foot function and low back pain: the Framingham Foot Study. Rheumatology (Oxford) 52(12):2275–2282 · NICE NG59 — Low back pain and sciatica in over 16s

هەندێک جار. لەوانەیە کۆڵۆن (ڕیخۆڵەی هەستیار)، لەگەڵ با و پڕبوونی سک و قەبزی یان سکچوون، ئازاری پشتی لەگەڵ بێت. ئەم ئازارە زۆرجار بە نیشانەکانی سکەوە بەستراوە: سکئێشەکە زۆرجار دوای خواردن زیاد دەکات و دوای پیسایی کردن سووک دەبێت، لە کاتێکدا ئازاری ماسولکە و جومگە لەگەڵ جووڵە و هەڵوێست دەگۆڕێت. سەردانی پزیشک بکە ئەگەر نیشانەکانی سک بەردەوام بوون، و بە زوویی ئەگەر خوێنت لە پیساییدا بینی یان کێشت بێ هۆ دابەزی. بۆ ئازاری توندی لەناکاوی سک کە بۆ پشت دەڕوات، بچۆ بۆ فریاکەوتن. ئەگەر ئازاری سەرەوەی پشت لەگەڵ پەستان یان ئازار لە سنگدا، هەناسەتەنگی یان ئارەقکردنەوە بوو، وا دامەنێ کە بایە، بەڵکو یەکسەر پەیوەندی بە فریاکەوتن بکە: 911 لە ئوردن، یان 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان.

سەرچاوە: NHS — Symptoms of IBS (irritable bowel syndrome) · NHS — Acute pancreatitis

هەندێک جار، بەڵام کەمتر لە ئازاری ماسولکە و جومگە باوە. برینی گەدە، لەوانەش ئەوەی میکرۆبی گەدە دروستی دەکات، زۆرجار لە سەرەوەی سک ئازار دەدات، بەڵام ئازاری بەردی زراو یان هەوکردنی پەنکریاس لەوانەیە لە سەرەوەی سک دەست پێ بکات و پاشان بۆ پشت بڕوات، زۆرجار لەگەڵ هێڵنج یان ڕشانەوە. یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن بۆ ئازارێکی توندی لەناکاوی سک، ئازار کە لەگەڵ ڕشانەوە بۆ پشت دەڕوات، تای بەرز یان لەرز، زەردبوونی پێست یان چاوەکان، یان ڕشانەوەی خوێن یان پیسایی ڕەش. ئازاری جەڵتەی دڵ لەوانەیە وەک هەرسنەکردن بێت، بۆیە ئەگەر لەگەڵ پەستان لە سنگدا، هەناسەتەنگی یان ئارەقکردنەوە بوو، پەیوەندی بە فریاکەوتن بکە: 911 لە ئوردن، یان 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری سەرەوەی پشت · سەرچاوە: NHS — Gallstones · NHS — Stomach ulcer

پووکانەوەی ئێسک خۆی زۆرجار تا ئێسکێک نەشکێت ئازار نادات، بەڵام لەوانەیە ببێتە هۆی شکان یان داڕمانی بەشێکی یەکێک لە بڕبڕەکانی پشت، هەندێک جار دوای کەوتنێکی سووک یان تەنانەت کۆکە یان پژمین. لەوانەیە ئەمە وەک ئازارێکی بێ هۆی پشت لەگەڵ گرژبوونی ماسولکە، کورتبوونەوەی باڵا یان چەمانەوەی پشت دەربکەوێت، و لەوانەیە لەگەڵ ئازاری خشونە تێکەڵ بکرێت. بۆیە ئەگەر کەسێک کە پووکانەوەی ئێسکی هەیە یان بۆ ماوەیەکی درێژ حەبی کۆرتیزۆن دەخوات ئازاری نوێی پشتی هەبوو، با هەمان ڕۆژ سەردانی پزیشک بکات.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت · سەرچاوە: NHS — Osteoporosis · Royal Osteoporosis Society — Osteoporosis symptoms

ئازاری گورچیلە زۆرجار لە تەنیشت یان خوارەوەی پشت لە ژێر پەراسووەکاندا هەست پێ دەکرێت. ئازاری بەردی گورچیلە لەوانەیە بە شەپۆلی توند بێت و بچێت بۆ سەرەوەی ڕان لە لای ناوەوە، و هەوکردنی گورچیلە زۆرجار تای بەرز یان لەرز، سووتانەوە لە کاتی میزکردن، خوێن لە میزدا یان هێڵنجی لەگەڵە. ئازاری ماسولکە و جومگە زۆرجار لەگەڵ جووڵە و هەڵوێست دەگۆڕێت، بەبێ ئەم نیشانانە. ئەگەر ئازاری تەنیشتت لەگەڵ تا، لەرز یان نیشانەکانی میز هەبوو، هەمان ڕۆژ سەردانی پزیشک بکە؛ و ئەگەر ئازارەکە لەناکاو و زۆر توند بوو، یان سەرلێشێوان، خەواڵوویی زۆر یان زەحمەتی لە قسەکردندا دەرکەوت، یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت · سەرچاوە: NHS — Kidney infection · NHS — Kidney stones

لە زۆربەی حاڵەتەکاندا نەخێر. خشونەی بڕبڕەکان واتە گۆڕانکاریی داخوران لە دیسکەکان و جومگە بچووکەکانی نێوان بڕبڕەکان کە لەگەڵ تەمەندا دروست دەبن، و زۆرجار لە وێنەی ئەو کەسانەشدا دەبینرێن کە هیچ ئازارێکیان نییە. بۆیە وشەی خشونە لە ڕاپۆرتەکەدا واتای ئەوە نییە پشتت زیانی پێگەیشتووە، و وێنەکە هەمیشە لەگەڵ توندی ئازارەکە ناگونجێت. سەردانی پزیشک بکە ئەگەر سڕبوون یان لاوازی لە یەکێک لە قاچەکانتدا دەرکەوت یان ئازارێکی توند کە لە شەودا زیاد دەکات، و یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن ئەگەر هەردوو قاچی گرتەوە، یان تەزین لە ناوچەی سمت یان ئەندامی زاوزێ، یان کێشەی نوێ لە کۆنترۆڵی میز یان پیسایی هەبوو.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت، تەسکبوونەوەی کەناڵی بڕبڕە · سەرچاوە: Brinjikji W et al. (2015). Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. AJNR Am J Neuroradiol 36(4):811–816 · NHS — Back pain

بەڵێ. تەنانەت ئەگەر گۆڕانکارییەکان لە وێنەکەدا بمێننەوە، زۆرجار دەکرێت ئازار کەم بکرێتەوە و جووڵە باشتر بکرێت. چارەسەر بە شێوەیەکی سەرەکی بێ نەشتەرگەرییە: چالاک مانەوە، ڕاهێنانی بەهێزکردن و نەرمی، ڕاگرتنی کێشێکی گونجاو، و چارەسەری دەستی وەک بەشێک لە پلانێک کە ڕاهێنانی تێدایە. دەرمان، دەرزی پزیشکی و نەشتەرگەری بڕیاری پزیشکن. لە Revibe بە پشکنینی جووڵە و هێز و ئەوەی ئازارەکە زیاد دەکات دەست پێدەکەین، پاشان لەگەڵت بەرنامەیەکی ڕاهێنان دادەنێین کە لەگەڵ تەمەن و چالاکیی ڕۆژانەت بگونجێت.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت، چارەسەری دەستی · سەرچاوە: American Association of Neurological Surgeons (AANS) — Osteoarthritis · NICE NG59 — Low back pain and sciatica in over 16s

ئەوەی خەڵک پێی دەڵێن کلسبوونی بڕبڕەکان، زۆرجار زیادەی ئێسکی بچووکە لە لێوارەکانی بڕبڕەکان کە لە وێنەی تیشکدا دەردەکەون. بەشێکن لە خشونەی بڕبڕەکان کە پەیوەندی بە تەمەنەوە هەیە: گەشەی ئێسکن، نەک کۆبوونەوەیەک کە بە گیا یان مەساج بتوێتەوە. ئەم گۆڕانکارییانەی داخوران زۆرجار لای کەسانی بێ ئازاریش دەبینرێن. چارەسەریان زۆرجار وەک چارەسەری خشونەیە: جووڵە، ڕاهێنانی بەهێزکردن و نەرمی، و ڕاگرتنی کێشێکی گونجاو. ئەگەر زیادەیەکی ئێسک پەستانی خستە سەر دەمارێک و سڕبوون یان لاوازی دروست کرد، پزیشک بڕیار دەدات چی پێویستە؛ بەڵام لاوازیی هەردوو قاچ یان لەدەستدانی کۆنترۆڵی میز یان پیسایی پێویستی بە چوونی خێرا بۆ فریاکەوتن هەیە.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت، تەسکبوونەوەی کەناڵی بڕبڕە · سەرچاوە: American Association of Neurological Surgeons (AANS) — Osteoarthritis · Brinjikji W et al. (2015). Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. AJNR Am J Neuroradiol 36(4):811–816

زۆربەی کات نەخێر. باوترین جۆری کووڕبوونی سەرەوەی پشت کووڕبوونی هەڵوێستییە کە لە خووی دانیشتن و ڕاوەستانەوە دێت، زۆرجار لای هەرزەکاران دەردەکەوێت و بە زۆری بۆماوەیی نییە. بەڵام نەخۆشیی شۆیەرمان، کە تێیدا بڕبڕەکان بە شێوەیەکی سێگۆشەیی گەشە دەکەن و پشت دەچەمێتەوە، جیاوازە: توێژینەوەیەک لەسەر دووانەکان نیشان دەدات بۆماوە ڕۆڵێکی گەورەی تێدا هەیە. جۆرێکی دەگمەنیش هەیە کە منداڵ پێیەوە لەدایک دەبێت. بۆیە ئەگەر لای منداڵ یان هەرزەکارەکەت کووڕبوونێکی ڕوون و زیادبووت بینی، بەتایبەت ئەگەر لە بنەماڵەدا هەبێت، پزیشک ببینە.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاستکردنەوەی هەڵوێست و ڕاکێشان، فیزیۆتێراپی منداڵان · سەرچاوە: NHS — Kyphosis · Damborg F et al. (2011). Genetic epidemiology of Scheuermann's disease: heritability and prevalence over a 50-year period. Acta Orthop 82(5):602–605

پشتی کووڕ لەوانەیە کەمێک کورتترت پیشان بدات، بەڵام کووڕبوونی هەڵوێستی ئێسکەکان خۆیان کورت ناکاتەوە؛ باشکردنی ڕاوەستان یارمەتیت دەدات بە تەواوی باڵای خۆت ڕابوەستیت، بەبێ ئەوەی باڵایەکی نوێ زیاد بکات. بەڵام کورتبوونەوەی ڕوونی باڵا لەگەڵ چەمانەوەیەکی نوێی پشت لای بەتەمەنەکان، لەوانەیە نیشانەی شکانی بڕبڕەکان بێت بەهۆی پووکانەوەی ئێسکەوە، و شایەنی سەردانی پزیشکە، هەمان ڕۆژ ئەگەر لەگەڵ ئازاری نوێی پشت بێت.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاستکردنەوەی هەڵوێست و ڕاکێشان · سەرچاوە: Royal Osteoporosis Society — Osteoporosis symptoms · NHS — Kyphosis

زۆربەی کات سوودێکی ئەوتۆی نییە. ڕێنماییە پزیشکییەکان (NICE) ئامۆژگاری دەکەن پشتێن و کۆرسێت بۆ چارەسەری ئازاری خوارەوەی پشت بەکار نەهێنرێن، چ لەگەڵ عیرقی نەسا بێت چ بێ ئەو. پێداچوونەوەیەکی زانستی دەریخستووە کە پێناچێت پشتێن ڕێگری لە ئازاری پشت بکات، و ئەنجامەکانی لە چارەسەردا ناکۆکن و بەڵگەکانی لاوازن. چالاک مانەوە و ڕاهێنانی چارەسەری زۆرجار زیاتر یارمەتی دەدەن. ئەگەر پزیشک بۆ هۆکارێکی دیاریکراو پشتێنی ڕاسپارد، ڕێنماییەکانی لە شێوە و ماوەی لەبەرکردنیدا جێبەجێ بکە.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت · سەرچاوە: NICE NG59 — Low back pain and sciatica in over 16s · van Duijvenbode I, Jellema P, van Poppel M, van Tulder MW (2008). Lumbar supports for prevention and treatment of low back pain. Cochrane Database Syst Rev (2):CD001823

بەڵێ، و چارەسەر بەپێی جۆر و ڕادەی کووڕبوونەکە دەگۆڕێت. لە کووڕبوونی هەڵوێستیدا، لەوانەیە هەڵوێست باشتر ببێت و ئازار و ڕەقبوون کەم ببنەوە بە ڕاهێنانی بەهێزکردنی ماسولکەکانی پشت و لەش، ڕاهێنانی جووڵە بۆ سەرەوەی پشت و سنگ، و گۆڕینی خووی دانیشتن، تەنانەت دوای تەمەنی هەژدە ساڵی. بەڵام چاوەڕوان ناکرێت کووڕبوونی پێکهاتەیی، وەک شۆیەرمان، بە ڕاهێنان ڕاست ببێتەوە یان زیادبوونی ڕابگیرێت، هەرچەندە ڕاهێنان لەوانەیە ئازار و ڕەقبوون کەم بکاتەوە. پشتێنی چارەسەری بۆ منداڵانی لە گەشەدا پزیشکی پسپۆڕی ئێسک بڕیاری دەدات، و نەشتەرگەری بۆ کووڕبوونی توند یان زیادبوو لەبەرچاو دەگیرێت. لە Revibe هەڵوێست و جووڵەت دەپشکنین و بەرنامەیەکی ڕاهێنانی گونجاو دادەنێین.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاستکردنەوەی هەڵوێست و ڕاکێشان · سەرچاوە: NHS — Kyphosis

بەڵگە دەربارەی ئەو پشتێنانەی ڕاستکردنەوەی هەڵوێست کە لە دووکانەکاندا دەفرۆشرێن کەمە، و چاوەڕوان ناکرێت بە تەنها ئەو کووڕبوونە چارەسەر بکەن کە لە خووەوە هاتووە؛ لەوانەیە تەنها لە کاتی لەبەرکردندا بیرت بخەنەوە ڕاست ببیتەوە. باشکردنی هەڵوێست زیاتر پشت بە بەهێزکردنی ماسولکە، جووڵە و گۆڕینی خووی دانیشتن دەبەستێت. پشتێنە پزیشکییەکان بەکارهێنانی دیاریکراویان هەیە کە پزیشک بڕیاری دەدات، وەک هەندێک منداڵی تووشبوو بە نەخۆشیی شۆیەرمان لە کاتی گەشەدا، و چەند توێژینەوەیەکی کەم پێشنیار دەکەن پشتێنێکی تایبەت لەوانەیە کووڕبوون لای ئافرەتانی تووشبوو بە پووکانەوەی ئێسک کەم بکاتەوە.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاستکردنەوەی هەڵوێست و ڕاکێشان · سەرچاوە: NHS — Kyphosis · Sánchez-Pinto-Pinto B et al. (2022). Efficacy of Bracing on Thoracic Kyphotic Angle and Functionality in Women with Osteoporosis: A Systematic Review. Medicina 58(6):693

زۆربەی کات نەخێر. کووڕبوونی کەم لەوانەیە هیچ نیشانەیەکی نەبێت، بەڵام ئەگەر ڕوونتر بوو یان زیادی کرد لەوانەیە ئازار و ڕەقبوونی پشت دروست بکات، و لە حاڵەتە توندەکاندا ئازاری زۆر توند یان هەناسەتەنگی. فیزیۆتێراپی دەتوانێت یارمەتی باشکردنی هەڵوێست و کەمکردنەوەی ئازار و ڕەقبوون بدات. سەردانی پزیشک بکە ئەگەر کووڕبوونەکە لای منداڵ یان هەرزەکارێک بە خێرایی زیادی کرد، و هەمان ڕۆژ ئەگەر لای کەسێکی بەتەمەن لەناکاو لەگەڵ ئازار دەرکەوت. سڕبوون یان لاوازی لە قاچەکاندا، یان لەدەستدانی کۆنترۆڵی میز یان پیسایی، پێویستی بە چوونی خێرا بۆ فریاکەوتن هەیە.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاستکردنەوەی هەڵوێست و ڕاکێشان · سەرچاوە: NHS — Kyphosis · Royal Osteoporosis Society — Osteoporosis symptoms

ئەمە بە وردی نازانرێت، چونکە توێژینەوەکان بە دەگمەن کاریگەرییە لاوەکییەکانی پشتێنی پشتیان تۆمار کردووە، بۆیە ناتوانین بە دڵنیاییەوە بڵێین ماسولکەکان لاواز دەکات. بەڵام پشتبەستن پێی بۆ ماوەی درێژ لەوانەیە جووڵەت کەم بکاتەوە، لە کاتێکدا جووڵە و ڕاهێنان ئەوەن کە زۆرجار یارمەتی ئازاری پشت دەدەن. پشتێن ئەگەر زۆر تەنگ بێت لەوانەیە ناڕەحەتت بکات. ئەگەر پزیشک بۆ هۆکارێکی دیاریکراو ڕایسپاردبێت، ڕێنماییەکانی جێبەجێ بکە و لێی بپرسە چ جووڵە و ڕاهێنانێک لەگەڵیدا گونجاوە؛ ئەگەرنا چالاک مانەوە و ڕاهێنانی بەهێزکردنی پشت و لەش زۆرجار سوودیان زیاترە.

زیاتر بخوێنەوە: ئازاری پشت · سەرچاوە: van Duijvenbode I, Jellema P, van Poppel M, van Tulder MW (2008). Lumbar supports for prevention and treatment of low back pain. Cochrane Database Syst Rev (2):CD001823 · NICE NG59 — Low back pain and sciatica in over 16s

لە زۆربەی حاڵەتەکاندا نەخێر. سکۆلیۆزیسی کەم زۆرجار نیشانەی نەخۆشییەکی مەترسیدار نییە، بە زۆری ئازاری زۆر یان کێشەی تری تەندروستی دروست ناکات، و هەمیشە پێویستی بە چارەسەر نییە. بەدواداچوونێکی درێژخایەنی ئەو کەسانەی جۆرە باوەکەیان هەبوو کە لە تەمەنی هەرزەکاریدا دەست پێدەکات و هەرگیز چارەسەر نەکرابوون، دەریخست کە زۆربەیان ژیانێکی بەرهەمدار و چالاکیان هەبوو و ئەگەری مانەوەیان لە ژیاندا نزیک بوو لە کەسانی تر، هەرچەندە هەندێکیان ئازاری پشتیان زیاتر بوو و هەندێک لەوانەی چەماوەی گەورەیان هەبوو هەناسەتەنگییان هەبوو. گرنگ ئەوەیە پزیشکی ئێسک چاودێریی چەماوەکە بکات، بەتایبەت لای هەرزەکارانی لە گەشەدا. هەناسەتەنگیی توند یان ئازاری سنگ پێویستی بە چوون بۆ فریاکەوتنە.

زیاتر بخوێنەوە: سکۆلیۆزیس · سەرچاوە: NHS — Scoliosis · Weinstein SL, Dolan LA, Spratt KF, Peterson KK, Spoonamore MJ, Ponseti IV (2003). Health and function of patients with untreated idiopathic scoliosis: a 50-year natural history study. JAMA 289(5):559–567

لەوانەیە بۆماوە ڕۆڵی هەبێت. لە زۆربەی حاڵەتەکاندا سکۆلیۆزیس هۆکارێکی ڕوونی نییە، بەڵام لەوانەیە جینەکان ئەگەری تووشبوون زیاد بکەن، چونکە هەندێک جار لە یەک بنەماڵەدا دووبارە دەبێتەوە. کەمتر لەوانەیە لە کێشەیەکی پێکهاتنی بڕبڕەکان لە کاتی لەدایکبوونەوە، نەخۆشییەکانی دەمار و ماسولکە، یان داخوران لەگەڵ تەمەن بێت. بۆیە ئەگەر یەکێک لە دایک و باوک یان خوشک و براکان تووشی بووبێت، ئاگاداری نیشانەکانی وەک یەکسان نەبوونی شانەکان یان ناوقەدەکان، یان لاربوونەوەی لەش بۆ لایەک بە، و ئەگەر بینیتن منداڵەکە ببە لای پزیشک.

زیاتر بخوێنەوە: سکۆلیۆزیس، فیزیۆتێراپی منداڵان · سەرچاوە: NHS — Scoliosis

هەندێک جار. سکۆلیۆزیس لای زۆربەی تووشبووان ئازارێکی زۆر دروست ناکات، بەڵام ئازاری پشت لای گەورەسالانی تووشبوو باوترە. لەوانەیە چالاکییەکانی بەهێزکردن و ڕاکێشانی پشت یارمەتی کەمکردنەوەی ئازار بدەن؛ جۆری وەرزشەکە هێندەی ئەوە گرنگ نییە کە پشتت لە جووڵەدا بمێنێتەوە. دەرمانی ئازار و دەرزی پزیشکی بڕیاری پزیشکن. ئەگەر ئازارەکە لەگەڵ سڕبوون یان لاوازی لە قاچەکاندا، یان لەدەستدانی کۆنترۆڵی میز یان پیسایی بوو، بچۆ بۆ فریاکەوتن؛ ئەگەر توند بوو و لە خەو هەڵیستاندیت، پێش فیزیۆتێراپی پزیشک ببینە.

زیاتر بخوێنەوە: سکۆلیۆزیس · سەرچاوە: NHS — Scoliosis · NHS — Scoliosis: treatment in adults

بەڵێ، و چارەسەر بەپێی تەمەن و ڕادەی چەماوەکە دەگۆڕێت: زۆر حاڵەتی سووک تەنها پێویستیان بە چاودێرییە، لەوانەیە پزیشکی ئێسک پشتێنی چارەسەری بۆ منداڵانی لە گەشەدا ڕابسپێرێت بۆ یارمەتیدان لە ڕێگرتن لە زیادبوونی چەماوەکە، و ئەگەر هەر زیادی کرد نەشتەرگەری لەبەرچاو دەگیرێت. لەوانەیە فیزیۆتێراپی یارمەتیی ئازار و هێز و جووڵە بدات، بەڵام بەڵگەکان ڕوون نین کە ڕاهێنان بە تەنها چەماوەکە ڕاست دەکاتەوە یان ڕێگری لە زیادبوونی دەکات. لە Revibe لەگەڵ پلانی پزیشکەکەت و بەدواداچوونی وێنەی تیشک کار دەکەین، و بەڵێنی ڕاستکردنەوەی چەماوەکە نادەین.

زیاتر بخوێنەوە: سکۆلیۆزیس · سەرچاوە: NHS — Scoliosis: treatment in children · Romano M et al. (2024). Therapeutic exercises for idiopathic scoliosis in adolescents. Cochrane Database Syst Rev (2):CD007837