پرسیارە باوەکان دەربارەی فیزیۆتێراپی دوای نەشتەرگەری و شکان

بەڵێ، ئاوسان و ئازار دوای نەشتەرگەریی بەستەری خاچی باون، و لەوانەیە ئاوسانەکە ماوەیەکی بوێت تا نامێنێت. بۆ کەمکردنەوەی: لە کاتی پشوودا قاچەکە بەرز ڕابگرە، کیسەیەکی سارد کە لە خاولییەک پێچرابێت بۆ پازدە تا بیست خولەک هەر دوو بۆ سێ کاتژمێر جارێک لەسەر ئەژنۆ دابنێ و ئەگەر هەستت بە سڕبوون کرد لای ببە، خۆت لە وەستانی درێژ بپارێزە، و ئەو دەرمانانەی ئازار بخۆ کە پزیشک بۆی نووسیویت. هەمان ڕۆژ پەیوەندی بە نەشتەرگەرەکەتەوە بکە ئەگەر ئاوسان، ئازار یان سووربوونەوەی ئەژنۆ لە جیاتی باشبوون خراپتر بوو، یان تا، شل لە برینەکەوە یان ئازارێکی ترپەدار لە قاچدا هەبوو. ئازار و ئاوسانی قاچ لەگەڵ هەناسەتەنگی یان ئازاری سنگ پێویستی بە پەیوەندیی یەکسەر بە فریاکەوتنەوە هەیە (911 لە ئوردن، 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان).

زیاتر بخوێنەوە: برینداربوونی بەستەری خاچیی پێشەوە، ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری · سەرچاوە: NHS — Recovering from ACL (anterior cruciate ligament) surgery · NHS — Complications of ACL (anterior cruciate ligament) surgery

زۆرجار بەڵێ، ئەگەر بێ ئازار بێت. دەنگە سووکەکان لە کاتی جووڵەی ئەژنۆدا ئەگەر ئازاریان لەگەڵ نەبێت زۆرجار جێی نیگەرانی نین، چونکە تەقەتەقی بێ ئازار بە شتێکی ئاسایی دادەنرێت لە ئەژنۆدا بە گشتی. بەڵام ئەگەر لەگەڵ ئازار یان ئاوسانێک بوو کە زیاد دەکات، یان هەستت کرد ئەژنۆ «گیر دەخوات» و ڕاست نابێتەوە، یان شل دەبێت و دەتخاتە خوارەوە، هەمان ڕۆژ پەیوەندی بە نەشتەرگەرەکەتەوە بکە، چونکە پێویستی بە پشکنین هەیە. لەم نێوەندەدا بەرنامەی ڕاهێنانەکانت بەو شێوەیەی تیمی چارەسەر بۆی داناویت بەردەوام بکە و پێش کاتی خۆی بۆ ڕاهێنانی قورستر مەڕۆ؛ لە Revibe قۆناغەکان بەپێی پرۆتۆکۆلی نەشتەرگەرەکەت دەبڕین.

زیاتر بخوێنەوە: برینداربوونی بەستەری خاچیی پێشەوە · سەرچاوە: NHS — Knee pain · NHS — Complications of ACL (anterior cruciate ligament) surgery

زۆرجار لە نەخۆشخانە یان لە ڕۆژانی یەکەمدا دەست پێدەکات. ڕێنماییەکان دەڵێن جووڵاندنی ئەژنۆ یەکسەر دوای نەشتەرگەری لەناو ڕێنماییەکانی نەشتەرگەردا دەست پێدەکات، و تیمەکە کەمێک دوای نەشتەرگەری یارمەتیت دەدات دەست بە ڕۆیشتن بکەیت، بە دارشەق تا پسپۆڕی فیزیۆتێراپی ڕێگەت پێ دەدات وازیان لێ بهێنیت، و کێش هێدی هێدی و بەپێی توانات دەخەیتە سەر قاچەکە. یەکەم ڕاهێنانەکان تیشک دەخەنە سەر ڕاستکردنەوەی تەواوی ئەژنۆ، چەماندنەوەی هێدی هێدی و چالاککردنەوەی ماسولکەی پێشەوەی ڕان، و بەشێکی زۆریان لە ماڵەوە دەکرێن، پاشان چەند مانگێک دانیشتنی ڕێکخراو بەردەوام دەبێت. ڕۆیشتن بەو شێوەیەی پسپۆڕەکە ئامۆژگاریت دەکات سوودی هەیە و یارمەتی ڕێگرتن لە لەختەی خوێن دەدات. ئەگەر لەگەڵ بەستەرەکەدا کڕکڕاگەی ئەژنۆش چاک کرابێتەوە، لەوانەیە سنوورەکان جیاواز بن، بۆیە پەیڕەوی پرۆتۆکۆلی نەشتەرگەرەکەت بکە.

زیاتر بخوێنەوە: برینداربوونی بەستەری خاچیی پێشەوە، ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری · سەرچاوە: NHS — Recovering from ACL (anterior cruciate ligament) surgery · Kotsifaki R et al. (2023). Aspetar clinical practice guideline on rehabilitation after anterior cruciate ligament reconstruction. Br J Sports Med 57(9):500–514

بەڵێ. چەماندنەوەی ئەژنۆ لە ڕۆژانی یەکەمەوە هێدی هێدی و لەو سنوورەدا دەست پێدەکات کە نەشتەرگەر ڕێگەی پێ دەدات؛ یەکەم ئامانج زۆرجار ڕاستبوونەوەی تەواوی ئەژنۆیە، پاشان زیادکردنی چەماندنەوە هەنگاو بە هەنگاو. ڕێنماییەکان دەڵێن جووڵەی زوو مەودای جووڵەی ئەژنۆ باشتر دەکات، و جێگیرکردن ئازار کەم ناکاتەوە و لەوانەیە ماسولکەکان لاواز بکات. لە کاتی پشوودا سەرین مەخە ژێر ئەژنۆت، و لە سەرەتادا تا دەتوانیت خۆت لە سووڕاندنی ئەژنۆ و چەمانەوە بپارێزە. لەوانەیە چەماندنەوە لە سەرەتادا بەهۆی ئاوسان و ئازارەوە قورس بێت، بەڵام ئەگەر ڕاستکردنەوە یان چەماندنەوە سەرەڕای ڕاهێنان باشتر نەبوو، زوو بە پسپۆڕی فیزیۆتێراپی و نەشتەرگەرەکەت بڵێ. دوای چاککردنەوەی کڕکڕاگە، لەوانەیە نەشتەرگەر بۆ ماوەیەک سنوورێک بۆ چەماندنەوە دابنێت.

زیاتر بخوێنەوە: برینداربوونی بەستەری خاچیی پێشەوە · سەرچاوە: Kotsifaki R et al. (2023). Aspetar clinical practice guideline on rehabilitation after anterior cruciate ligament reconstruction. Br J Sports Med 57(9):500–514 · NHS — Recovering from ACL (anterior cruciate ligament) surgery

فیزیۆتێراپیی ڕێکخراو زۆرجار چەند مانگێک دەخایەنێت، چاکبوونەوەی تەواو لەوانەیە چەند مانگێک یان زیاتر بخایەنێت، و گەڕانەوە بۆ وەرزش لەوانەیە تا نزیکەی ساڵێک بخایەنێت، و ماوەکە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە. گرنگتر ئەوەیە کە چوون لە قۆناغێکەوە بۆ قۆناغێکی تر و گەڕانەوە بۆ ئەو وەرزشانەی خولانەوە و بازدانیان تێدایە تەنها لەسەر کات دانامەزرێن، بەڵکو لەسەر ئەو پێوەرانەی نەشتەرگەر و پسپۆڕی فیزیۆتێراپی لەگەڵت دەیانپشکنن: ئەژنۆیەکی بێ ئاوسان، جووڵەی تەواو، هێز و تاقیکردنەوەی بازدان نزیک لە قاچە ساغەکە، و متمانەت بە ئەژنۆکەت. ژمارەی دانیشتنەکان جیاوازە، چونکە بەشێکی زۆری ڕاهێنانەکان لە ماڵەوە بە بەرنامەیەکی تایبەت و بەدواداچوونکراو دەکرێن؛ دوای یەکەم پشکنین پلان و ژمارەی چاوەڕوانکراوی دانیشتنەکانت بۆ ڕوون دەکەینەوە.

زیاتر بخوێنەوە: برینداربوونی بەستەری خاچیی پێشەوە، برینداربوونی وەرزشی · سەرچاوە: NHS — Recovering from ACL (anterior cruciate ligament) surgery · Kotsifaki R et al. (2023). Aspetar clinical practice guideline on rehabilitation after anterior cruciate ligament reconstruction. Br J Sports Med 57(9):500–514

زۆرجار بەڵێ: زۆر کەس بە چارەسەر و ڕاهێنانەوەی گونجاو دەگەڕێنەوە ئاستی پێشوویان، بەڵام کاتەکەی بەپێی جۆری نەشتەرگەرییەکە جیاوازە. ئەگەر بەشە دڕاوەکەی کڕکڕاگە لابرابێت، زۆرجار زوو ڕێگە دەدرێت ڕۆیشتنی لەسەر بکەیت، و چاکبوونەوە نزیکەی سێ بۆ شەش هەفتە دەخایەنێت. بەڵام ئەگەر کڕکڕاگەکە دووراوەتەوە، کاتی زیاتری پێویستە بۆ چاکبوونەوە، ڕاهێنانەوە نزیکەی سێ بۆ شەش مانگ دەخایەنێت، و لەوانەیە نەشتەرگەر بۆ ماوەیەک خستنە سەری کێش یان چەماندنەوەی ئەژنۆ سنووردار بکات. ڕاهێنانەوە بە ڕاهێنانی جووڵەی ئەژنۆ دەست پێدەکات، پاشان بەهێزکردن، هاوسەنگی و جووڵەکانی وەرزشەکەت، و کاتێک دەگەڕێیتەوە بۆ یاری کە بتوانیت ئەمانە بێ ئازار و ئاوسان ئەنجام بدەیت، بە ڕەزامەندیی نەشتەرگەر.

زیاتر بخوێنەوە: درانی کرکراگەی ئەژنۆ، ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری · سەرچاوە: AAOS OrthoInfo — Meniscus Tears · Logerstedt DS et al. (2018). Knee Pain and Mobility Impairments: Meniscal and Articular Cartilage Lesions Revision 2018 — Clinical Practice Guidelines. J Orthop Sports Phys Ther 48(2):A1–A50

زۆرجار بەڵێ: نەشتەرگەریی گۆڕینی جومگەی ئەژنۆ لای زۆربەی ئەو کەسانەی پێویستیان پێیەتی ئازار کەم دەکاتەوە و جووڵە باشتر دەکات، و زۆرجار کاتێک پێشنیار دەکرێت کە ئازاری خشونە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ژیانت هەبێت و چارەسەرە جێگرەوەکان سوودیان نەبووبێت. وەک هەر نەشتەرگەرییەک مەترسیی هەیە، لەوانە لەختەی خوێن، هەوکردنی برین، و هەندێک جار قورسیی چەماندنەوەی ئەژنۆ یان ئازار و ڕەقبوونی بەردەوام، کە نەشتەرگەر پێش بڕیاردان بۆت ڕوون دەکاتەوە. بەردەوامبوون لەسەر ڕاهێنانەکان لە ڕۆژانی یەکەمەوە یارمەتی هێز و جووڵەی ئەژنۆ دەدات لە ماوەی درێژدا. ئەگەر دوای نەشتەرگەری ئازار و ئاوسانی قاچت لەگەڵ هەناسەتەنگی یان ئازاری سنگ هەبوو، یەکسەر پەیوەندی بە فریاکەوتنەوە بکە (911 لە ئوردن، 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان).

زیاتر بخوێنەوە: خشونەی ئەژنۆ، ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری · سەرچاوە: NHS — Why a knee replacement is done · NHS — Complications of a knee replacement

زۆر زوو: ڕێنماییەکان پێشنیار دەکەن ڕاهێنانەوە لە ڕۆژی نەشتەرگەرییەکەدا دەست پێبکات ئەگەر بکرێت، و لە ماوەی بیست و چوار کاتژمێردا لە زۆرترین کاتدا، بۆیە بە یارمەتیی تیمەکە و بەپێی ڕێنماییەکانی نەشتەرگەرەکەت، بە دارشەق یان چوارچێوەی ڕۆیشتن دەست بە ڕۆیشتن دەکەیت. زۆر کەس دەتوانن دوای نزیکەی شەش هەفتە ڕۆیشتن بێ ئامراز تاقی بکەنەوە ئەگەر هەستیان بە ئامادەیی کرد. ڕاهێنانەکانی ماڵەوە بە درێژایی ماوەی چاکبوونەوە بەردەوام دەبن، کە لەوانەیە چەند مانگێک یان زیاتر بخایەنێت. ڕۆیشتن سوودی هەیە و هێدی هێدی زیاد دەکرێت، و لە سەرەتادا خۆت لە وەستانی درێژ بپارێزە. دانیشتنی ژێر سەرپەرشتی زۆرجار بۆ ئەو کەسانە پێشکەش دەکرێت کە لە چالاکیی ڕۆژانەیاندا زەحمەتییان هەیە یان بە بەرنامەی ماڵەوە بەرەو پێش ناچن.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری، فیزیۆتێراپی لە ماڵەوە · سەرچاوە: NICE NG157 — Joint replacement (primary): hip, knee and shoulder (2020) · NHS — Recovering from a knee replacement

لە نەشتەرگەرەکەت بپرسە کەی دەتوانیت بە سەلامەتی چۆک دابدەیت: ئامۆژگاریی پزیشکی ئەوەیە تا پزیشک ڕێگەت پێ نەدات کێشی خۆت مەخە سەر ئەژنۆ نوێیەکەت، و کڕنووش بردن واتە کێش خستنە سەر ئەژنۆ و زۆر چەماندنەوەی. تا ئەو کاتە، زۆر کەس لەسەر کورسی دانیشتوو نوێژ دەکەن. چەماندنەوەی ئەژنۆ زۆرجار بە کات و ڕاهێنان باشتر دەبێت، بەڵام لەوانەیە چەماندنەوەی تەواو لای هەندێک کەس قورس بمێنێتەوە، و ئەمە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە. ڕاهێنانەکانی چەماندنەوە و بەهێزکردن لە فیزیۆتێراپیدا یارمەتی جووڵەی ئەژنۆ دەدەن، و کاتێک نەشتەرگەر ڕێگەی دا، پسپۆڕی فیزیۆتێراپی دەتوانێت لەگەڵت ڕاهێنان بکات بۆ دانیشتن لەسەر زەوی و هەستانەوە بە سەلامەتی.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری، ئازاری ئەژنۆ · سەرچاوە: NHS — Recovering from a knee replacement · NHS — Complications of a knee replacement

ڕاهێنانەوە زۆرجار لە ڕۆژی نەشتەرگەری یان ڕۆژی دواتر دەست پێدەکات: بە یارمەتیی تیمەکە و بە دارشەق یان چوارچێوەی ڕۆیشتن دەڕۆیت، و پێش دەرچوون لە نەخۆشخانە بەرنامەیەکی ڕاهێنانی ماڵەوە فێر دەبیت. پاشان هەموو ڕۆژێک هێندەی ئاسوودە بیت بڕۆ و هێدی هێدی ماوەکە زیاد بکە. پەیڕەوی ئاگادارییەکانی نەشتەرگەرەکەت بکە، کە لەوانەیە بۆ ماوەیەک ئەمانە بگرنەوە: زۆر نەچەماندنەوەی جومگەی ڕان، قاچ لەسەر قاچ دانەنان، و خۆپاراستن لە کورسیی نزم و چەمانەوە بۆ گەیشتن بە پێیەکانت. چاکبوونەوە زۆرجار چەند مانگێک دەخایەنێت. ئەگەر ئازار یان ئاوسانی قاچ لەگەڵ هەناسەتەنگی یان ئازاری سنگ بوو، یەکسەر پەیوەندی بە فریاکەوتنەوە بکە (911 لە ئوردن، 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان). لە Revibe سەردانی ماڵەوە هەیە ئەگەر لە هەفتەکانی یەکەمدا هاتن بۆ کلینیک زەحمەت بوو.

زیاتر بخوێنەوە: خشونەی جومگەی ڕان، فیزیۆتێراپی لە ماڵەوە · سەرچاوە: NICE NG157 — Joint replacement (primary): hip, knee and shoulder (2020) · NHS — Recovering from a hip replacement

ڕاهێنانەوە دوای چاککردنەوەی ژێیەکانی شان هەمیشە پەیڕەوی پرۆتۆکۆلی نەشتەرگەر دەکات و زۆرجار بە چەند قۆناغێکدا دەڕوات. لە هەفتەکانی یەکەمدا چاککردنەوەکە بە هەڵواسەری باسک دەپارێزرێت، کە لەوانەیە تا شەش هەفتە بخایەنێت بەپێی قەبارەی دڕانەکە و ڕێنماییەکانی نەشتەرگەر، و لەو ماوەیەدا ئانیشک، مەچەک و دەست دەجووڵێنیت، پاشان جووڵەی نەرمی شان بە یارمەتیی دەستەکەی تر. دواتر دەست دەکەیت بە بەکارهێنانی باسک بۆ کاری سووک، و بەهێزکردن دواتر دێت. باشبوون هێواشە و بەپێی قەبارەی دڕانەکە جیاوازە: هێدی هێدی بە درێژایی چەند مانگێک دێت، و لەوانەیە شان نۆ مانگ تا ساڵێکی پێویست بێت تا نزیک ببێتەوە لە دۆخی ئاسایی. بۆیە پێش ئەوەی ڕێگەت پێبدرێت پەلە لە هەڵگرتنی کێش یان جووڵەی سەرووی سەر مەکە.

زیاتر بخوێنەوە: دڕانی ژێیەکانی شان، ئازاری شان · سەرچاوە: Royal Berkshire NHS Foundation Trust — Rotator cuff repair (patient leaflet, 2025)

بەڵێ، ڕۆیشتن زۆر بەسوودە: زۆرجار کەمێک دوای نەشتەرگەری، ئەگەر نەشتەرگەر ڕازی بوو، دەست بە ڕۆیشتن دەکەیت، و ڕۆیشتنی کورتی زۆرجار باشترە لە درێژی کەمجار، پاشان هێدی هێدی ماوەکە زیاد دەکەیت. لە هەفتەکانی یەکەمدا بەپێی ڕێنماییەکانی نەشتەرگەرەکەت خۆت لە هەڵگرتنی شتی قورس و چەمانەوەی درێژ بپارێزە، و ماوەی دانیشتن هێدی هێدی زیاد بکە. فیزیۆتێراپیی ڕێکخراو زۆرجار چەند هەفتەیەک دواتر دەست پێدەکات؛ پێداچوونەوەیەکی زانستی، بە بەڵگەی لاواز، دەریدەخات کە ڕاهێنان لە چوار بۆ شەش هەفتە دوای نەشتەرگەرییەوە باشبوونی ئازار و جووڵە خێراتر دەکات، بێ ئەوەی پێویستی بە نەشتەرگەرییەکی تر زیاد بکات. ئەگەر سڕبوونی نوێ لە دەوری سمت یان ئەندامی زاوزێ، یان کێشەی نوێ لە کۆنترۆڵی میز یان پیسایی دەرکەوت، یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن (911 لە ئوردن، 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان).

زیاتر بخوێنەوە: دیسک، ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری · سەرچاوە: Royal Berkshire NHS Foundation Trust — Information and exercises following microdiscectomy (patient leaflet, 2025) · Oosterhuis T et al. (2014). Rehabilitation after lumbar disc surgery. Cochrane Database Syst Rev 3:CD003007

بەڵێ، هەندێک ئازار دوای نەشتەرگەری ئاساییە: ئازاری قاچ زۆرجار بە خێرایی سووک دەبێت، و لەوانەیە ماسولکەکانی پشت ماوەیەک ئازاریان هەبێت. سڕبوون لە ئازار هێواشتر باشتر دەبێت، و هەندێک جار بە تەواوی ناڕوات. زۆربەی نەخۆشەکان هێدی هێدی دەگەڕێنەوە سەر چالاکییەکانیان، بەڵام لای هەندێکیان کێشەکە لەوانەیە بگەڕێتەوە و پێویستی بە ڕێکارێکی تر هەبێت. ئەگەر سڕبوونی نوێ لە دەوری سمت یان ئەندامی زاوزێ، زەحمەتی لە کۆنترۆڵکردنی میز یان پیسایی، یان لاوازیی نوێ یان زیادبوو لە قاچەکاندا دەرکەوت، یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن (911 لە ئوردن، 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان). ئەگەر ئازاری نوێ لە قاچەکاندا یان تا دەرکەوت، یان برینەکە سوور یان گەرم بوو یان شلی لێ هات، هەمان ڕۆژ پەیوەندی بە نەشتەرگەرەکەتەوە بکە.

زیاتر بخوێنەوە: دیسک، عیرقی نەسا · سەرچاوە: Royal Berkshire NHS Foundation Trust — Information and exercises following microdiscectomy (patient leaflet, 2025) · healthdirect Australia — Lumbar microdiscectomy

پسپۆڕی فیزیۆتێراپی زۆرجار لە یەکەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەرییەوە یارمەتیت دەدات هەستیت و بڕۆیت، ئەگەر نەشتەرگەر ڕازی بێت؛ پاشان ڕۆیشتنی کورتی زۆرجار دەکەیت کە دوای گەڕانەوە بۆ ماڵ ڕۆژ بە ڕۆژ زیادی دەکەیت، لەگەڵ ڕاهێنانی سادە بۆ ماسولکە قووڵەکانی سک کە پسپۆڕەکە فێرت دەکات. دانیشتنە ڕێکخراوەکان دواتر دەست پێدەکەن، کاتێک پرۆتۆکۆلی نەشتەرگەر ڕێگە دەدات. لە هەفتەکانی یەکەمدا بەپێی ئامۆژگاریی تیمەکە خۆت لە هەڵگرتنی شتی قورس و دانیشتنی درێژ بپارێزە. لەوانەیە سڕبوون چەند هەفتە یان چەند مانگێکی پێویست بێت تا سووک ببێت. سڕبوون یان لاوازیی نوێ لە قاچەکاندا، سڕبوون لە دەوری سمت یان ئەندامی زاوزێ، یان کێشە لە کۆنترۆڵکردنی میز یان پیسایی، پێویستیان بە چوونی یەکسەر بۆ فریاکەوتن یان پەیوەندی بە نەشتەرگەرەوە هەیە (911 لە ئوردن، 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان).

زیاتر بخوێنەوە: ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری، ئازاری پشت · سەرچاوە: West Hertfordshire Hospitals NHS Trust — Physiotherapy following your spinal fusion (patient leaflet, 2024) · Hull University Teaching Hospitals NHS Trust — Care of Your Back Following Lumbar Spine Surgery

بە تەواوی نا: ئێسک چاک دەبێتەوە و زۆرجار نزیک دەبێتەوە لە پێکهاتە و هێزی ئاسایی خۆی، بەڵام وەک ئەوەی دەوترێت «لە پێشوو بەهێزتر» نابێت. سەرەتا شانەیەکی نوێی ئێسک دروست دەبێت کە هەردوو سەری شکاوەکە بە یەکەوە دەبەستێتەوە، پاشان بە درێژایی چەند مانگێک هێدی هێدی دووبارە شێوە دەگرێتەوە، و ئەمە لەوانەیە چەند ساڵێک بەردەوام بێت. زۆر لە شکانەکان لە ماوەی شەش بۆ دوازدە هەفتەدا چاک دەبنەوە، بەپێی ئێسکەکە و جۆری شکانەکە، بۆیە زۆرجار دوای دوو هەفتە یان مانگێک چاکبوونەوەکە تەواو نەبووە، و لەگەڵ بەتەمەنبوون، جگەرەکێشان و نەخۆشیی شەکرە لەوانەیە دوا بکەوێت. ئەو بارکردن و جووڵەیەی پزیشک ڕێگەی پێ دەدات یارمەتی چاکبوونەوە دەدات، و پاشان فیزیۆتێراپی هێزی ماسولکە و جووڵەی جومگەکانی دەوری شکاوەکە دەگەڕێنێتەوە.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری · سەرچاوە: Sheen JR, Mabrouk A, Garla VV (2023). Fracture Healing Overview. StatPearls, NCBI Bookshelf · NHS — Broken leg

بەڵێ، هەندێک ئازار و ئاوسان دوای شکان و لە ڕۆژانی یەکەمی جەبیرەدا باوە، و دوای لابردنی جەبیرە ئەندامەکە زۆرجار بۆ ماوەیەک ڕەق و لاواز دەبێت. بۆ کەمکردنەوەی ئاوسان، هەر کاتێک توانیت دەست لە ئانیشک بەرزتر ڕابگرە، یان قاچ بەرز ڕابگرە، و بەپێی ڕێگەپێدانی پزیشک پەنجەکانت بە نەرمی بجووڵێنە. بەڵام یەکسەر بچۆ بۆ فریاکەوتن (911 لە ئوردن، 122 لە عێراق و هەرێمی کوردستان) ئەگەر ئازارەکە بەردەوام زیادی کرد، هەستت کرد جەبیرەکە تەنگە، سڕبوون یان مورمور دەرکەوت، یان پەنجەکان ڕەنگپەڕیو، شین یان زۆر ئاوساو بوون. ئەگەر تا، بۆنی ناخۆش یان شل لە ژێر جەبیرەکەوە، یان ئازار و ئاوسانی پشتی قاچت هەبوو، هەمان ڕۆژ پەیوەندی بە نەخۆشخانەوە بکە.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری · سەرچاوە: NHS — Broken arm or wrist · NHS — Broken leg

بەندە بە جۆری شکانەکە و چارەسەرەکەی، و پزیشک دیاری دەکات کەی جووڵە دەست پێدەکات و چەند کێش ڕێگەپێدراوە. زۆرجار لە سەرەتاوە پەنجەکان و ئەو جومگانەی لە ناو جەبیرەدا نین دەجووڵێنیت، پاشان ڕاهێنانە ڕاستەقینەکان دوای لابردنی جەبیرە یان پێڵاوە پزیشکییەکە دەست پێدەکەن. ڕەقبوون و لاوازی دوای ئەوە باون و لەوانەیە چەند مانگێک بمێننەوە، و لەوانەیە دوای شکانی قاچ لە سەرەتادا بەهۆی ئەوانەوە بشەلێیت؛ شەلینەکە زۆرجار بە زیادکردنی هێدی هێدیی ڕۆیشتن و بەهێزکردنی ماسولکەکان و هاوسەنگی باشتر دەبێت. هەموو شکانێک پێویستی بە دانیشتن نییە، بەڵام فیزیۆتێراپی سوودی هەیە کاتێک ڕەقبوون، لاوازی یان شەلین بەردەوام بێت، و لە Revibe بە پشکنینی جووڵە، هێز و ڕۆیشتن دەست پێدەکەین.

زیاتر بخوێنەوە: ڕاهێنانەوە دوای نەشتەرگەری، فیزیۆتێراپی لە ماڵەوە · سەرچاوە: NHS — Broken leg · NHS — Broken arm or wrist